กองบรรณาธิการ
กัญญารัตน์ กาญจนวิสุทธิ์ นักวิเคราะห์อาวุโส ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ (SCB EIC) กล่าวว่า
เหตุการณ์เครนก่อสร้างถล่มติดต่อกัน กระทบต่อความเชื่อมั่นด้านความปลอดภัยของการก่อสร้างโครงการภาครัฐในวงกว้าง เหตุการณ์เครนก่อสร้างถล่มติดต่อกันในเดือนมกราคม 2026 ได้แก่ 1) เครนก่อสร้างโครงการรถไฟความเร็วสูงกรุงเทพฯ–นครราชสีมา ถล่มทับขบวนรถไฟด่วนพิเศษหมายเลข 21 เส้นทางสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์–อุบลราชธานี และ 2) เครนก่อสร้างโครงการทางยกระดับช่วงเอกชัย–บ้านแพ้ว (มอเตอร์เวย์ M82) ถล่มทับรถยนต์ อีกทั้ง เหตุการณ์อาคารสำนักงานตรวจเงินแผ่นดินแห่งใหม่ที่อยู่ระหว่างการก่อสร้างพังถล่มจากแผ่นดินไหวเมื่อปี 2025 รวมถึงถนนที่ก่อสร้างแล้ว และอยู่ระหว่างก่อสร้างทรุดตัวในหลายพื้นที่ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง กระทบต่อความเชื่อมั่นด้านความปลอดภัยของการก่อสร้างโครงการภาครัฐในวงกว้าง
การแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง ทั้งการยกระดับกลไกการกำกับดูแลผู้รับเหมาก่อสร้างและการนำเทคโนโลยีก่อสร้างมาใช้ จะช่วยสร้างความปลอดภัยให้กับการก่อสร้าง
• การยกระดับกลไกการกำกับดูแลผู้รับเหมาก่อสร้าง ในระยะสั้น ต้องเร่งดำเนินมาตรการสมุดพกผู้รับเหมา (การหักคะแนนสะสมในกรณีที่ผู้รับเหมาก่อสร้างกระทำผิด) และกระบวนการจัดจ้างผู้รับเหมาก่อสร้างจำเป็นต้องมีความเข้มงวดมากขึ้นในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การเข้าประมูล การก่อสร้าง จนถึงตรวจรับงาน รวมถึงการบังคับใช้บทลงโทษผู้รับเหมาก่อสร้างที่มีปัญหาในการก่อสร้างหรือการส่งมอบงาน ตั้งแต่การปรับเงิน ตัดสิทธิ์ในการเข้าประมูลงาน ปรับลดระดับชั้น ไปจนถึงเพิกถอนรายชื่อ
ในระยะยาว ต้องยกระดับภาคก่อสร้างทั้ง Supply chain ผ่านการจัดตั้งหน่วยงานที่มีหน้าที่กำกับดูแล และพัฒนาภาคก่อสร้าง ทั้งนี้ภาครัฐอาจศึกษาแนวทางการจัดตั้งหน่วยงานกำกับดูแลและยกระดับภาคก่อสร้าง จากตัวอย่างของมาเลเซีย ซึ่งมีConstruction Industry Development Board (CIDB) ที่มีบทบาทให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะสำหรับภาครัฐ รวมถึงกำกับดูแล กำหนดมาตรฐาน และยกระดับคุณภาพของผู้รับเหมาก่อสร้าง ไปจนถึงการวิจัยและพัฒนา เพื่อส่งเสริมและอำนวยความสะดวกให้ภาคก่อสร้างมีความสามารถในการแข่งขันระดับนานาชาติ
• การนำเทคโนโลยีก่อสร้างมาใช้ จะช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุได้มากขึ้น เช่น อุปกรณ์และเครื่องจักรอัตโนมัติที่ช่วยลดความเสี่ยงในการทำงานที่อันตรายทดแทนการใช้แรงงานคน อุปกรณ์ Sensor
เพื่อแจ้งเตือนเมื่ออุปกรณ์และเครื่องจักรมีการทำงานผิดปกติ หรือแจ้งเตือนเมื่อถึงระยะเวลาการซ่อมแซมและบำรุงรักษา ทั้งนี้ภาครัฐมีบทบาทเร่งให้เกิดการใช้เทคโนโลยีก่อสร้าง ผ่านการกำหนดมาตรฐานการใช้เทคโนโลยีก่อสร้างในการประมูลโครงการก่อสร้างภาครัฐ การวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีก่อสร้าง การลดภาษีเงินได้นิติบุคคล และการสนับสนุนเงินทุนสำหรับผู้รับเหมาก่อสร้างที่ลงทุนนำเทคโนโลยี และซอฟต์แวร์ที่เกี่ยวข้องมาใช้
ผู้รับเหมาก่อสร้างควรเร่งยกระดับคุณภาพ และระมัดระวังการใช้กลยุทธ์เข้าประมูลแบบแข่งขันด้านราคาที่ต่ำเกินไป ผู้รับเหมาก่อสร้างควรเร่งยกระดับคุณภาพ ด้วยการเลือกพันธมิตรและผู้รับเหมาช่วงที่มีความน่าเชื่อถือ ยกระดับขั้นตอนการก่อสร้างให้มีความปลอดภัย ใช้วัสดุก่อสร้างและเครื่องจักรที่มีคุณภาพและมาตรฐานรวมถึงส่งมอบงานได้ตรงเวลาและคุณภาพ อีกทั้ง การนำเทคโนโลยีมาใช้ จะช่วยเพิ่ม Productivity ทั้งนี้การเข้าประมูลโครงการก่อสร้างยังต้องระมัดระวังการใช้กลยุทธ์แบบแข่งขันด้านราคาที่ต่ำเกินไป เพื่อป้องกันสถานการณ์ที่ผู้รับเหมาก่อสร้างถูกบีบให้รักษาอัตรากำไร ด้วยการลดต้นทุนผ่านการลดคุณภาพ
งานก่อสร้าง
สำหรับโครงการที่เกิดเหตุการณ์เครนก่อสร้างถล่ม
โครงการ รถไฟความเร็วสูง กรุงเทพฯ–นครราชสีมา สัญญา 3-4 ช่วงลำตะคอง–สีคิ้วและช่วงกุดจิก–โคกกรวด ระยะทาง 37.45 กิโลเมตร มูลค่าโครงการ
9,848 ล้านบาท ก่อสร้างแล้ว 99.45% ความคืบหน้า ณ เดือนพฤศจิกายน 2025
โครงการทางยกระดับ ช่วงเอกชัย–บ้านแพ้ว (มอเตอร์เวย์ M82) ตอนที่ 7 ระยะทาง1.43 กิโลเมตร มูลค่าของโครงการ 1,868 ล้านบาท ก่อสร้างแล้ว 82.34%
ทั้งนี้กระทรวงคมนาคมมีคำสั่งระงับการก่อสร้างโครงการภายใต้หน่วยงานในสังกัดกระทรวงคมนาคมของบริษัทรับเหมาก่อสร้างรายใหญ่ที่เกิดเหตุการณ์เครนก่อสร้างถล่มจำนวน 14 สัญญา ซึ่งประกอบด้วยโครงการก่อสร้างมอเตอร์เวย์ ทางด่วน รถไฟความเร็วสูง รถไฟทางคู่ รถไฟฟ้า และงานปรับปรุงสิ่งปลูกสร้างต่าง ๆ เป็นระยะเวลา15 วัน
เพื่อตรวจสอบมาตรฐานด้านความปลอดภัยอย่างละเอียด โดยยังต้องติดตามประเด็นการยกเลิกสัญญาโครงการที่เกิดเหตุการณ์เครนก่อสร้างถล่มของบริษัทรับเหมาก่อสร้างดังกล่าวต่อไป
นอกจากนี้ กระทรวงคมนาคมยังมีคำสั่งระงับการก่อสร้างโครงการขนาดใหญ่ภายใต้หน่วยงานในสังกัดกระทรวงคมนาคมของทุกบริษัท เป็นระยะเวลาไม่เกิน 15 วันอย่างไรก็ดี หากตรวจสอบได้ว่ามีความพร้อม และสามารถดำเนินการก่อสร้างต่อได้อย่างปลอดภัย คาดว่าโครงการอื่น ๆ จะสามารถดำเนินการก่อสร้างได้อย่างต่อเนื่องหลังจากนี้
#SCBEIC #เครนถล่ม #ThaiSMEs